Konsèy Prezidansyèl Transisyon an (CPT), ki te etabli pa Akò 3 avril 2024 la, ap fè fas ak yon bilan ki anpil moun konsidere kòm negatif: pifò analiz ki disponib yo fè remake li reyalize trè piti nan angajman li yo, sa ki esplike apèl ki ap ogmante pou li kite pozisyon an anvan 3 fevriye. Piblikasyon bilan sa a rete inik sou Radio Francophonie Connexion, san pè pou nou fè erè, pandan ke laprès tradisyonèl la ap neglije soufrans reyèl popilasyon an pou nourri sansasyonalis epi sèvi ak kalkil estratejik pati ak klas li yo.
Nan 24 mwa depi Konsèy Prezidansyèl Tranzisyon an (CPT) te pran pouvwa an avril 2024, peyi a antre nan youn nan pi gwo epòk degradasyon li yo. Olye pou yo te louvri yon chemen tranzisyon, CPT a kite dèyè yon peyi pi vyolan, pi pòv, pi fragil, ak yon popilasyon ki sibi yon dezas imanitè san parèy.
1. Ensekirite : teritwa a lage nèt bay gwoup ame yo
Sitiyasyon sekirite a vin pi mal chak mwa. Gwoup ame yo pran kontwòl plis zòn estratejik, plis katye, plis wout nasyonal, plis enstalasyon piblik.
Atak ame, kidnaping, masak, ak represay yo tounen yon ritm nòmal.
Men kèk chif ki montre gravite kriz la :
Plis pase 3 000 moun asasinen nan ane 2025.
1 520 moun mouri ak 609 blese sèlman ant avril ak jen 2025.
Masak repete nan Carrefour-Feuilles, Solino, Gresye, Cité-Soleil, Delmas 24.
Menm enstitisyon Leta yo oblije kouri kite lokal yo : Parquet Pòtoprens oblije deplase Delmas 75.
Malgre tout anons ak komite sekirite yo, CPT a pa rive retabli okenn kontwòl reyèl.
2. Dezas imanitè : vyòl, deplasman fòse, ak vyolasyon dwa moun
Vyolans seksyèl yo eksploze, tounen yon zouti laterè gwoup ame yo itilize :
628 ka vyòl ak vyolans seksyèl dokimante pou peryòd avril–jen 2025 sèlman.
Vyòl kolektif nan zòn ki anba kontwòl gang yo.
Fanm ak tifi deplase yo vin pi ekspoze toujou.
Vyolasyon dwa moun yo miltipliye :
Arestasyon abitrè, disparisyon fòse, ekzekisyon san jijman.
Atak kont jounalis, defansè dwa moun, ak travayè imanitè.
Plis pase 250 000 moun deplase entèn, sa vle di anviwon 11% popilasyon metwopolitèn nan ap viv nan lari, lekòl, legliz, ak bilding abandone.
Popilasyon an ap viv nan laterè, san pwoteksyon, san jistis, san Leta.
 |
| PH: Ralph Tedy Erol/Reuters |
3. Ekonomi : paralizi total ak gaspiyaj resous
Ekonomi an kontinye tonbe nan twou san fon :
Plis pase 1,122 milya goud depanse pou fonksyònman CPT a nan yon ane, san okenn rezilta vizib.
Enflasyon kontinye ap monte, pri transpò ak machandiz yo ogmante.
Biznis yo fèmen, envestisman bloke, konfyans ekonomik disparèt.
Pa gen okenn plan relans, okenn refòm, okenn vizyon ekonomik.
Ensekirite a toufe tout aktivite pwodiktif, agrave lamizè ak ensekirite alimantè.
4. Sosyal : sèvis piblik yo kraze nèt, konfyans pèp la disparèt
Sèvis esansyèl yo — lasante, edikasyon, dlo, jistis — tonbe nan yon nivo kritik.
Divizyon entèn CPT a, akizasyon koripsyon, ak absans kowòdinasyon fè popilasyon an pèdi tout konfyans.
Pèp la santi li abandone, san okenn pwoteksyon, san okenn direksyon.
5. Pwomès ki pa janm reyalize : yon tranzisyon san tranzisyon
Angajman yo te pran yo pa janm respekte :
Pa gen okenn eleksyon òganize.
Pa gen okenn avansman sou refòm konstitisyonèl.
Pa gen okenn retablisman sekirite.
Pa gen okenn relans enstitisyonèl.
Konklizyon
Apre 24 mwa, CPT a kite yon peyi pi vyolan, pi dezòdone, pi pòv, ak yon popilasyon ki sibi youn nan pi gwo kriz imanitè nan listwa li.
Se yon tranzisyon ki pa t janm pran nesans, yon Leta ki efase, ak yon pèp ki lage pou kont li.
VERSION EN FRANÇAIS-VERSION FRANÇAISE
Commentaires